PBA: een job in afbraak — en een beleid dat zijn eigen oplossingen ondergraaft

 De functie van Penitentiair Bewakingsassistent (PBA) staat opnieuw onder druk. Terwijl het personeel al jaren kreunt onder structurele tekorten, stijgende werkdruk en een groeiende complexiteit van het werk, kiest de overheid voor maatregelen die niet alleen eerdere afspraken ondermijnen, maar ook de fundamenten van het beroep zelf aantasten.

Nationaliteitsvereiste geschrapt — maar zonder visie op het beroep

Er is beslist om de functie van PBA niet langer te koppelen aan de Belgische nationaliteit. Dat is een ingreep die volgens de overheid de instroom moet vergroten. Maar tegelijk valt op dat er geen bredere visie wordt ontwikkeld op het beroep, de verantwoordelijkheden en de veiligheidscontext waarin PBAs werken.

Het schrappen van de nationaliteitsvereiste wordt voorgesteld als een oplossing, maar het blijft een geïsoleerde maatregel die geen antwoord biedt op de kernproblemen:

• structurele onderbezetting

• hoge uitstroom

• gebrek aan waardering

• toenemende complexiteit van de job

Het sociaal akkoord had net bedoeld om die problemen aan te pakken. Maar de minister lijkt zelf niet te geloven in de afspraken die eerder gemaakt zijn.

Private bewaking binnenbrengen “tijdelijk”?

Tegelijk wordt private bewaking binnengebracht in de gevangenissen, onder het voorwendsel dat dit tijdelijk zou zijn. Maar iedereen die het terrein kent, weet dat “tijdelijk” in de praktijk vaak een glijdende schaal wordt.

Het binnenhalen van private bewaking is geen neutrale maatregel. Het raakt aan:

• de gezagsfunctie van PBAs

• de teamwerking binnen de gevangenissen

• de veiligheidscultuur

• de publieke verantwoordelijkheid van detentie

Het is een fundamentele verschuiving die niet wordt benoemd als dusdanig. Terwijl eerdere akkoorden net garanties moesten bieden dat de overheid haar kerntaken niet zou uitbesteden.

Een sociaal akkoord dat genegeerd wordt

Het sociaal akkoord moest oplossingen bieden voor het personeelstekort. Het bevatte engagementen rond:

• betere instroom

• behoud van personeel

• werkbaar werk

• versterking van teams

Maar in plaats van die afspraken uit te voeren, worden ze nu op het blok gelegd. De minister schuift maatregelen naar voren die haaks staan op wat eerder onderhandeld en ondertekend werd.

Wat staat er écht op het spel?

Wanneer men de gezagsfunctie van PBAs relativeert, wanneer teamwerking wordt uitgehold en wanneer private bewaking binnensluipt, dan gaat het niet alleen over personeelstekorten.

Het gaat over de toekomst van het beroep. Het gaat over de veiligheid in de gevangenissen. Het gaat over de geloofwaardigheid van de overheid als werkgever. Het gaat over de vraag of detentie een publieke verantwoordelijkheid blijft.

Een beroep verdient respect — geen afbraak

De PBA-functie is geen uitvoerende routinejob. Het is een veiligheidsfunctie, een mensgerichte functie, een functie die stabiliteit, vertrouwen en professionaliteit vereist.

Wie dat niet erkent, ondergraaft niet alleen het beroep, maar ook de werking van de gevangenissen zelf.